Kina start participatief traject rond de Congolese collectie

Je zou het misschien niet onmiddellijk verwachten, maar Kina bezit als natuurmuseum ook een etnografische collectie. In het museumdepot bevinden zich zo’n 1300 voorwerpen, vooral uit de Democratische Republiek Congo, Zuid-Afrika en Indonesië. In 2023 startte al een herkomstonderzoek naar deze colletiestukken. Dit jaar starten we een participatief traject waarin we samen nadenken over een meerstemmige toekomst voor de 950 Congolese collectiestukken. 

Historische collectie

Kina opende al in 1924, als het Schoolmuseum Michel Thiery. Een van de tentoonstellingszalen was een Congozaal waar fauna en flora werden getoond maar ook culturele artefacten. Sommige van deze voorwerpen werden aangekocht (zoals de Biebuyck-collectie), andere objecten werden geschonken aan het museum. Na de verhuis van het museum naar het Sint-Pietersplein werden de voorwerpen opgeborgen in het depot en af en toe bovengehaald voor registratie of een expo. De laatste expo dateert van 2012. 

In de Congozaal werden naast opgezette dieren ook gebruiksvoorwerpen tentoongesteld zoals huisraad, beelden, schoolplaten en muziekinstrumenten. Vanaf de opening in 1924 kreeg het museum sporadisch etnografische giften van voornamelijk Gentenaars. In het Schoolmuseum werden ook lezingen gegeven met bijhorende glasdia's voor kinderen én volwassenen over bijvoorbeeld Japan, het oude Egypte, Congo, China, enzovoort. - Els Baetens, inhoudelijk coördinator Kina

Sinds de jaren 2010 verscherpte het museum zijn collectieprofiel en legde zich veel meer toe op natuurhistorisch materiaal. Het verzamelen van etnografie is een afgesloten hoofdstuk.  
In 2022 engageert het museum zich om aan de slag te gaan met deze deelcollectie. Die doelstelling wordt ook vastgelegd in het museumbeleidsplan voor 2024-2028. Sinds 2023 voert een museummedewerker een herkomstonderzoek uit op deze collectie. Waar komt dit allemaal vandaan en hoe is dit bij Kina gekomen? Dit onderzoek gaat traag en spitst zich in eerste instantie toe op het eigen archief. 

Naar een meerstemmige toekomst

Het museum stelt zich de vraag wat deze collectie nog kan betekenen voor een Gents natuurmuseum voor kinderen, zeker in het licht van de vraagstukken rond koloniaal erfgoed en restitutiebeleid. Door de collectie te waarderen kunnen we uitkijken naar toekomstpistes. En dat waarderen en beslissen kan en mag het museum niet alleen doen.

Met een participatief waarderingstraject in 2025-2026 wil Kina samen met de erfgoedgemeenschap, burgers, verenigingen en partners onderzoeken wat deze collectie vandaag betekent en welke toekomst ze kan hebben. Daarbij is er ruimte voor kritische dialoog, gedeelde besluitvorming en een hernieuwde blik op de collectie, waarbij expliciet aandacht gaat naar de gemeenschappen voor wie deze stukken een persoonlijke, emotionele en spirituele betekenis dragen, in het bijzonder de Congolese en bredere Afrikaanse gemeenschap. Het museum laat zich doorheen het traject bijstaan door een stuurgroep van inhoudelijke experten. In een volgende fase komen ook focusgroepen aan het woord.

Wat mij drijft is bruggen bouwen tussen museum, gemeenschap en erfgoed, zodat deze objecten opnieuw kunnen spreken en hun plaats krijgen in het heden. - Bitshilualua Kabeya, projectcoördinator Kina

Meer weten

We verzamelden alle info over dit traject op een projectpagina.
Op deze pagina kan je ook een emailadres achterlaten als je op de hoogte wil blijven of wil deelnemen aan de focusgroepen.